به نام خـــدا

استفاده ایمن و بهینه از گاز طبیعی

 

شناخت گاز طبیعی

 

گاز طبیعی چگونه تولید می شود :

بقایای گیاهان و جانورانی که اجساد آنها طی میلیون ها سال به قسمت زیرین دریاچه ها و اقیانوس های قدیمی رانده شده به تدریج تجزیه و به صورت عناصر آلی در آمده و بر اثر فشار و گرمای درونی زمین به نفت و گاز تبدیل و در مخازن زیرزمینی و در عمق سه تا چهار هزار متری و با فشار حدود چند صد اتمسفر ذخیره گردیده است .

.

انواع گازهای سوخت :

 

1- گاز طبیعی ( N.G )   2- LNG    3- NGL    4- LPG     5- CNG

 

6- GTL    7- SNG

 

گاز طبیعی :

گازی است بی رنگ و بی بو که عمدتاً از متان تشکیل یافته و سایر ترکیباتی همچون اتان ، پروپان ، بوتان و ... که به همراه گازهایی از قبیل CO2 ،  H2S N2 ,   و اب  بطور طبیعی در لابلای خلل و فرج اعماق زمین با فشاری در حدود نزدیک به 5000 psi ( پوند بر اینچ مربع ) وجود دارد .

 

خطرات عمدۀ گاز طبیعی :

الف- آتش سوزی :

ب- انفجار

ج- گاز زدگی :

نشت گاز

نشت گاز طبق تعریف عبارت است از خروج ناخواسته گاز که به علل گوناگون و به طور ناگهانی روی می دهد . همواره امکان بروز پدیده نشت گاز در منازل اعم از توکار و یا روکار وجود دارد و اگر در مکانهای سربسته و محصور اتفاق بیافتد ، می تواند به حوادث ناگوار و خسارت غیر قابل جبران منجر گردد .

 

 

عوامل مهم نشتی گاز در سیستم داخلی مشترکین

محکم نبودن شیلنگ دستگاه گاز سوز در دو سر اتصال آن توسط بست فلزی

استفاده از شیلنگهای طولانی و در معرض برخورد(صدمه) بودن و یا حرارت دیدن آنها

فرسوده و یا غیر استاندارد بودن شیلنگها

در پوش نداشتن شیرهای مصرفی که مورد استفاده نیستند.

دخالت افراد ناوارد در تعمیرات و دستکاری دستگاهای گاز سوز

استفاده از دستگاههای گازسوز غیر استاندارد و غیر مجاز

چگونگی کنترل نشت گاز در سیستم های داخلی مشترکین

در صورت نشت گازو یا استشمام  بوی آن ، قبل ازآن  هر کاری  باید دقت کرد که در محل نشت گاز هیچگونه جرقه ای  زده نشود ، از روشن کردن کبریت ، فندک و امثال آن و همچنین از روشن و یا خاموش کردن وسایل برقی ، خودداری و دستورات زیر اجرا شوند : 

   1- در صورتیکه کنتور برق در محلی خارج از محوطه آلوده به گاز قرار دارد نسبت به قطع جریان برق اقدام  گردد.

   2- شیر اصلی گاز بسته شود .

   3- افراد خانواده از محل آلوده به گاز خارج شوند .

   4- در و پنجره ها باز شوند .

   5- با تکان دادن حوله پنبه ای مرطوب جریان خروج هوای آلوده به گاز تسریع شود

   6- چنانچه محل آلوده به گاز تاریک باشد ، برای روشنایی محل از چراغ قوه که در خارج از فضای آلوده به گاز روشن شده استفاده شود .

 

    7- ارتباط با مراکز اطلاع رسانی و امداد گاز و در صورت لزوم مسئولین محلی

 

روشهای نشت یابی گاز در سیستم داخلی مشترکین

 

اقدامات لازم در صورت وجود نشت گاز در سيستم هاي داخلي  مشتركين

دستگاههای گاز سوز خانگی

بخاری

شومینه

روشنایی

اجاق گاز

ابگرمکن

 

بخاری

یک وسیله گازسوزشعله بسته و نیاز به دودکش

هوای مصرفی ورودی مورد نیاز ان حداقل 6متر مکعب در ساعت

 

شومینه

یک وسیله گازسوزشعله باز و نیاز به دودکش

هوای مصرفی ورودی مورد نیاز ان حداقل 6متر مکعب در ساعت

دارای گرمایش موضعی و عدم توزیع نامناسب حرارت در فضای گرمایشی

دارای راندمان وبازده بسیار پایین

ممنوعیت نصب

1-در اتاق خواب

2- بعنوان تنها وسیله گرمایشی درهال یا پذیرایی

3-بدون ترموکوپل

4-در ساختمانهای عمومی و خدماتی

 

اجاق گاز

ممنوعیت نصب

- در زیر پنجره ها  

در کنار اشیاء اشتعال زا

 

ابگرمکن

 

ممنوعیت نصب

-در فضاهای کم حجم ( ابگرمکنهای فوری در فضاهای کمتر از 60 متر مربع اصلا نصب نشود)

-جنب اشیاء اشتعال زا

داخل حمام و رختکنها

زیر دریچه هواکش حمامها

 

 

 

 

 

 

روشنایی

ممنوعیت نصب

بیش از یک عدد در هر واحد مسکونی

-دراتاق خواب

-روبروی دریچه کولرها

فاصله کمتر از یک متر از پنجره ها

ساختمانهایی که سقف ان چوبی باشد

ارتفاع داخلی ساختمان کمتر از 5/2متر باشد

 

دودکش

1-جنس دودکشها نبایدازجنس مواد سوختنی باشد

2-از لوله های قابل انعطاف خرطومی که طی سالهای اخیر رایج شده به دلیل غیر استاندارد بودن استفاده نگردد.

3-قطر دودکشها  متناسب با دستگاه گازسوز انتخاب گردد وتحت هرشرایط از  10 سانتیمترکمتر نباشد.

4-در مسیر خروجی دودکشها نبایستی مانعی وجود داشته باشد

5-دودکشها بایستی همیشه تحت کنترل باشد (خصوصا در زمان بارشهای برف ، باران ، تگرگ، طوفان و همچنین قبل از هربار نصب دستگاه گازسوز)

6-دودکشها نبایستی در زیر پارکینگها ، شیروانی ها ، سقفهای کاذب و یا در تراسها رها گردد و بایستی به طرز اصولی و استاندارد به بیرون هدایت شود.

7-از دودکشهای مشترک تحت هیچ شرایط استفاده نگردد. مگر انکه هوای تامین احتراق دستگاه گازسوز از هوای ازاد تامین شود.

8-محل اتصال لوله های دود کش نسبت به هم باید دودبند باش

9-حداقل ارتفاع دودکش بایستی 3 متر باشد

10-دودکشها بایستی 70سانتیمتر بالاتر از بام و دارای کلاهک و ترجیحا از نوع  H    باشد

11-لوله های دودکش حتما  باید از نوع نر و ماده بوده و به طریق مناسب و اصولی نصب گردد

 

نکات ایمنی مرتبط با کنتور و رگلاتورگاز

  1- کنتور گاز با رعایت نکات ایمنی و فنی با نظارت شرکت ملی گاز در محل مناسب نصب می گردد بنابراین تغییر موقعیت کنتور بدون اجازه شرکت ملی گاز اصلاً مجاز نمی باشد .

 2- کنتورهای گاز باید از هر گونه صدمه مکانیکی به دور باشند

3- از روشن کردن هر گونه شعله در اطراف علمکها و کنتورهای گاز خودداری گردد .

 4 - رگلاتور و کنتور نصب شده برای هر ساختمان دارای ظرفیت معینی می باشد . چنانچه قصد توسعه لوله کشی داخلی و اضافه نمودن وسایل گازسوز را دارید حتماً این موضوع را با شرکت گاز در میان بگذارید تا ضمن دریافت راهنمایی های لازم در صورتی که نیاز به تعویض رگلاتور و یا کنتور باشد اقدام گردد .

5- وضعیت استحکام لوله مبنی بر داشتن تکیه گاه و داشتن بست به تعداد لازم جهت جلوگیری از فشارهای وارده به کنتور و رگلاتور همیشه باید بررسی گردد .

6-از دستکاری رگلاتورها جدا خودداری گردد ، زیرا باعث از کار انداختن سیستم ایمنی ان خواهد شد.

نکات ایمنی در خصوص استفاده از شیلنگها

1- اتصالات و شیلنگهای گاز دستگاههای گازسوز خصوصاً در نقطه اتصال را بطور مداوم بررسی نمایید تا چنانچه دچار صدمه شدند سریعاً نسبت به اصلاح و یا تعویض آن اقدام شود .

 2- از شیلنگهای طویل در ساختمانها جهت گازرسانی به دستگاههای گازسوز استفاده نشود چون احتمال صدمه دیدن شیلنگها و نشت گاز وجود دارد .

3- طول شیلنگها نباید از 20/1 متر بیشتر باشد چون باعث تاخوردگی و احیاناً قرار گرفتن آن در معرض حرارت شعله گاز را دارد .

4- شیلنگهای لاستیکی معمولی در برابر ترکیبات نفتی و گاز به سرعت خاصیت خود را از دست می دهند به همین دلیل برای وصل کردن وسایل گازسوز توسط شیلنگ باید از شیلنگهای لاستیکی تقویت شده ( چند لایه ) که مخصوص گاز ساخته شده اند استفاده گردد .

5- بطور مداوم از سالم بودن شیلنگهای گاز و همچنین از اتصال صحیح آن با شیرهای مصرفی اطمینان حاصل شود .

نکات ایمنی در خصوص شیر الات

1- شیرآلات باید استانداردهای لازم را داشته باشند

2- در زمانی که دستگاههای گازسوز جمع آوری شده اند ضمن بستن شیر مربوطه دسته آن را جدا نموده و خروجی شیر را با درپوش فلزی مسدود نماییم .

3- در زمان خروج از منزل حتی برای چند ساعت حتماً شیر مصرفی گاز دستگاههایی که فاقد ترموکوپل می باشند را ببندید .

4- در زمان مسافرت شیر اصلی گاز که در ساختمانهای آپارتمانی در ورودی منزل قراردارد و در ساختمانهای ویلایی که بعد از کنتور قراردارد بایستی حتماً قطع شود .

5- شیرهای مصرفی گاز خصوصاً قسمت مجرابند آن را بعد از جمع آوری وسیله گازسوز حتماً بررسی و با کف صابون نشت یابی شود تا از عدم نشت آن اطمینان حاصل نماییم .

6- هر دستگاه گازسوز باید دارای یک شیر قطع و وصل مجزا و مستقل باشد 7- شیرهای مصرفی گاز بطور مداوم با کف صابون بررسی گردد تا از عدم نشت آن اطمینان حاصل شود .

 

 

 

 

 

توسعه غیر مجاز

1- دادن گاز تحت هر شرایط از یک ملک به ملک دیگر ممنوع می باشد و این کارعلاوه بر داشتن خطرات ، جرم نیزمحسوب میگردد..

2- توسعه لوله کشی داخلی و اضافه نمودن وسایل گازسوز توسط افراد غیر متخصص می تواند عواقب وخیمی را برای شما به دنبال داشته باشد بنابراین توسعه و یا اضافه نمودن انشعاب گاز در سیستم های داخلی حتماً بایستی از طریق مجریان ذیصلاح و مهندسین ناظر گاز سازمان نظام مهندسی اقدام شود . اضافه نمودن انشعاب خارج از ظرفیت اولیه تعریف شده بدون هماهنگی با شرکت گاز خلاف مقررات می باشد .

 

بخش پنجم

کلیاتی در خصوص مصرف بهینه گاز طبیعی

1-استفاده از سیستم حرارت مرکزی

2-عایق بندی لوله های اب گرم

3-نصب حسگرهای کنترل دما در اتاق  روی رادیاتورهای توزیع حرارت داخل اتاق

4-استفاده از لوازم گازسوز دارای سطح تراز انرژی بالا (سطح ترازAبهترین صرفجویی را دارد)

5-کنترل درجه حرارت اتاقها(دما در محدوده21-18درجه سانتیگراد باشد)

6-با حفظ مجرای ورودی هوا به مقدار مورد نیاز دستگاههای گازسوز ،بازشوها ی اضافی کنترل و مسدود گردد.

7-سعی گردد از پنجره های دو جداره استفاده شود ودر غیر اینصورت حتما از پرده های ضخیم استفاده گردد

8-مکانهایی  از ساختمان که مورد اقامت بیشتری قرار می گیرند گرم شود ودر موقع عدم حضور در اتاقها ، وسیله گرمایش ان مکان حتما خاموش شود

9-سعی شود از لباس گرم بیشتری استفاده شود تا مجبور به زیاد نمودن شعله بخاری نباشیم

10-در صورت افزایش دمای اتاق درجه شوفاژ یا شعله بخاری را کم نماییم نه اینکه درب و پنجره ها را باز کنیم

 

منابع: بروشورگاز

شرکت گاز استان گلستان

تهیه کننده سلطان شیخی